Mikroalgalar işlenen gazdaky uglerod dioksidini we hapa suwlardaky azoty, fosfory we beýleki hapalaýjylary fotosintez arkaly biokütlege öwrüp bilýär. Barlagçylar mikroalgalaryň öýjüklerini ýok edip, öýjüklerden ýag we uglewodlar ýaly organiki komponentleri çykaryp alyp bilýärler, bu bolsa bioýag we biogaz ýaly arassa ýangyçlary has-da öndürip bilýär.
Kömürturşy gazynyň aşa köp zyňyndylary global howanyň üýtgemeginiň esasy sebäpleriniň biridir. Kömürturşy gazynyň möçberini nädip azaldyp bileris? Mysal üçin, ony "iýip" bilerismi? Kiçi mikrosuw otlarynyň şeýle "gowy işdäsi" bardygyny we olar diňe bir kömürturşy gazyny "iýmek" bilen çäklenmän, eýsem ony "ýaga" öwrüp bilýändigini aýtmaly däl.
Kömürturşy gazynyň netijeli ulanylmagyny nädip gazanmalydygy dünýäniň çar künjegindäki alymlar üçin esasy mesele boldy we bu kiçijik gadymy organizm bolan mikrosuw otlary "kömürturşy gazyny" "ýaga" öwürmek ukyby bilen uglerody sazlamakda we zyňyndylary azaltmakda bize gowy kömekçi boldy.

Kiçi mikroalgalar "uglerody" "ýaga" öwrüp bilýär
Kiçi mikroalgalaryň uglerody ýaga öwürmek ukyby olaryň bedenleriniň düzümi bilen baglanyşyklydyr. Mikroalgalara baý efirler we şekerler suwuk ýangyç taýýarlamak üçin ajaýyp çig maldyr. Gün energiýasy bilen hereket edýän mikroalgalar uglerod dioksidini ýokary energiýa dykyzlygy triglitseridlere sintezläp bilýär we bu ýag molekulalary diňe bir biodizel öndürmek üçin däl, eýsem EPA we DHA ýaly ýokary iýmitli doýmadyk ýag kislotalaryny çykarmak üçin möhüm çig mal hökmünde hem ulanylyp bilner.
Mikroalgalaryň fotosintez netijeliligi häzirki wagtda Ýer ýüzündäki ähli diri organizmleriň arasynda iň ýokary bolup, gury ýerdäki ösümlikleriňkiden 10-50 esse ýokarydyr. Mikroalgalaryň her ýyl Ýer ýüzünde fotosintez arkaly takmynan 90 milliard tonna uglerod we 1380 trillion megajoul energiýa saklaýandygy we peýdalanyp boljak energiýanyň dünýäniň ýyllyk energiýa sarp edilişinden takmynan 4-5 esse köp bolup, ägirt uly möçberde serişdeler bardygy çaklanylýar.
Hytaýyň her ýyl takmynan 11 milliard tonna uglerod dioksidini çykarýandygy, onuň ýarysyndan köpüsiniň kömür bilen işleýän tütet gazyndan çykýan uglerod dioksididigi düşnüklidir. Kömür bilen işleýän senagat kärhanalarynda fotosintetik uglerody sekwestrirlemek üçin mikroalgalaryň ulanylmagy uglerod dioksidiniň zyňyndylaryny ep-esli azaltmaga mümkinçilik berýär. Kömür bilen işleýän elektrik stansiýalarynyň tütet gazynyň zyňyndylaryny azaltmak tehnologiýalary bilen deňeşdirilende, mikroalgalaryň uglerody sekwestrirlemek we azaltmak tehnologiýalary ýönekeý tehnologiýa enjamlary, aňsat işlemegi we ekologiýa taýdan arassa goraglylygy ýaly artykmaçlyklara eýedir. Mundan başga-da, mikroalgalaryň köp sanly ilaty bolmagy, ösdürip ýetişdirmegiň aňsat bolmagy we ummanlar, köller, duzly şerbetli ýerler we batgalyklar ýaly ýerlerde ösüp bilmegi ýaly artykmaçlyklary hem bar.
Mikroalgalar uglerod dioksidiniň zyňyndylaryny azaltmak we arassa energiýa öndürmek ukyby sebäpli içerki we halkara derejede giňden üns çekdi.
Şeýle-de bolsa, tebigatda erkin ösýän mikroalgalary senagat liniýalarynda uglerody sekwestrirlemek üçin "gowy işgärlere" öwürmek aňsat däl. Suw otlaryny emeli usulda nädip ösdürip ýetişdirmeli? Haýsy mikroalgalaryň uglerody sekwestrirlemek täsiri has gowy? Mikroalgalaryň uglerody sekwestrirlemek netijeliligini nädip ýokarlandyrmaly? Bularyň hemmesi alymlaryň çözmeli kyn meseleleri.